Πώς να βοηθήσουμε τα παιδιά να μετατρέψουν το άγχος σε δύναμη

Οι εξετάσεις αποτελούν μία από τις πιο έντονες περιόδους στη ζωή ενός μαθητή. Είτε πρόκειται για διαγωνίσματα στο σχολείο είτε για σημαντικές εξετάσεις όπως οι Πανελλήνιες, το άγχος μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη, τη συγκέντρωση, τον ύπνο και την αυτοπεποίθηση των παιδιών. Η διαχείριση άγχους εξετάσεων δεν είναι πολυτέλεια. Είναι απαραίτητη δεξιότητα ζωής.

Πολλοί μαθητές πιστεύουν πως το άγχος σημαίνει αδυναμία. Στην πραγματικότητα όμως, ένα μικρό ποσοστό άγχους είναι φυσιολογικό και βοηθά τον εγκέφαλο να βρίσκεται σε εγρήγορση. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το παιδί νιώθει ότι η αξία του εξαρτάται αποκλειστικά από την επίδοσή του.

Γιατί οι μαθητές αγχώνονται τόσο πολύ;

Το άγχος εξετάσεων συνδέεται συχνά με:

• τον φόβο αποτυχίας
• την πίεση από το περιβάλλον
• την ανάγκη για τελειότητα
• τη σύγκριση με άλλους μαθητές
• την υπερβολική χρήση κινητού και social media
• την έλλειψη σωστής οργάνωσης χρόνου
• τον ανεπαρκή ύπνο και την εξάντληση

Σήμερα, οι μαθητές μεγαλώνουν σε έναν κόσμο συνεχούς αξιολόγησης. Βλέπουν βαθμούς, επιδόσεις και επιτυχίες παντού γύρω τους. Έτσι, εύκολα πιστεύουν πως «πρέπει να τα καταφέρουν τέλεια». Όμως κανένα παιδί δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά κάτω από μόνιμη πίεση.

Τα σημάδια ότι ένα παιδί δυσκολεύεται

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να παρατηρούν μικρές αλλαγές όπως:

• εκνευρισμό ή ξεσπάσματα
• πονοκεφάλους και πόνους στο στομάχι
• αϋπνία
• κλάματα χωρίς εμφανή λόγο
• απομόνωση
• αναβλητικότητα
• υπερβολικό διάβασμα χωρίς ουσιαστική απόδοση
• αρνητικές σκέψεις όπως «δεν αξίζω» ή «θα αποτύχω»

Πίσω από πολλές «δύσκολες συμπεριφορές» κρύβεται στην πραγματικότητα ένας μαθητής που φοβάται.

Πώς μπορούν οι μαθητές να διαχειριστούν το άγχος εξετάσεων

1. Οργάνωση αντί για πανικό

Ένα απλό πρόγραμμα διαβάσματος μειώνει σημαντικά την αβεβαιότητα. Όταν ο εγκέφαλος γνωρίζει τι έχει να κάνει, νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια.

2. Μικρά διαλείμματα

Ο εγκέφαλος δεν μπορεί να αποδίδει συνεχόμενα για ώρες. Τα μικρά διαλείμματα βοηθούν τη μνήμη και τη συγκέντρωση.

3. Ύπνος και σωστή διατροφή

Ένας κουρασμένος μαθητής δεν αποδίδει, ακόμη κι αν διαβάζει πολλές ώρες. Ο ποιοτικός ύπνος είναι βασικό εργαλείο επιτυχίας.

4. Λιγότερη σύγκριση

Κάθε παιδί έχει διαφορετικό ρυθμό μάθησης. Οι συγκρίσεις αυξάνουν το άγχος και μειώνουν την αυτοεκτίμηση.

5. Αναπνοές και χαλάρωση

Ακόμη και λίγα λεπτά βαθιάς αναπνοής μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να ηρεμήσει πριν από ένα διαγώνισμα.

6. Ρεαλιστικές προσδοκίες

Η επιτυχία δεν καθορίζει την αξία ενός ανθρώπου. Ένας βαθμός δεν περιγράφει ούτε την προσωπικότητα ούτε το μέλλον ενός παιδιού.

Ο ρόλος των γονιών στις εξετάσεις

Οι γονείς συχνά αγχώνονται περισσότερο από τα παιδιά τους. Όμως τα παιδιά δεν χρειάζονται έναν «προπονητή πίεσης». Χρειάζονται έναν σταθερό άνθρωπο δίπλα τους.

Αντί για:

• «Διάβασε περισσότερο»
• «Μην αποτύχεις»
• «Πρέπει να πετύχεις»

βοηθά περισσότερο να ακούν:

• «Είμαι περήφανος για την προσπάθειά σου»
• «Δεν είσαι μόνο οι βαθμοί σου»
• «Θα τα καταφέρεις βήμα βήμα»

Η συναισθηματική ασφάλεια βοηθά τον εγκέφαλο να λειτουργήσει καλύτερα από οποιαδήποτε πίεση.

Οι εξετάσεις δεν είναι όλη η ζωή

Πολλά παιδιά πιστεύουν πως μία αποτυχία θα καταστρέψει το μέλλον τους. Όμως η ζωή δεν καθορίζεται από μία μόνο εξέταση. Οι δεξιότητες, η επιμονή, η ευγένεια, η προσαρμοστικότητα και η ψυχική ανθεκτικότητα είναι εξίσου σημαντικές με τους βαθμούς.

Το πιο σημαντικό που μπορούμε να μάθουμε στα παιδιά είναι πως αξίζουν ακόμη και όταν κουράζονται, φοβούνται ή αποτυγχάνουν.

Γιατί τελικά, ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν αγχώνονται ποτέ.
Ο στόχος είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που μαθαίνουν να διαχειρίζονται το άγχος τους χωρίς να χάνουν τον εαυτό τους.